De gemeenteraad van Leidschendam-Voorburg heeft een motie van Aandacht-LV verworpen.
Hierin werd gevraagd om te onderzoeken of de gemeente kan overstappen van Amerikaanse software naar Europese of open-source alternatieven. De motie kreeg steun van SP en GroenLinks-PvdA, maar haalde geen meerderheid.
Onderzoek naar afhankelijkheid van Amerikaanse tech
Met het voorstel wilde Aandacht-LV het college laten onderzoeken in hoeverre de gemeente afhankelijk is van Amerikaanse technologiebedrijven zoals Microsoft, Google en Amazon. Deze bedrijven vallen onder de Amerikaanse Cloud Act, die het mogelijk maakt dat Amerikaanse autoriteiten toegang kunnen eisen tot data, ook wanneer die gegevens buiten de Verenigde Staten zijn opgeslagen.
Volgens de partij brengt dat risico’s met zich mee voor privacy, autonomie en digitale veiligheid van overheden. In de motie werd het college gevraagd om in kaart te brengen óf en wanneer een overstap mogelijk is, welke alternatieven beschikbaar zijn en wat de gevolgen zijn voor kosten, veiligheid, continuïteit en dienstverlening. De raad zou hierover vóór het zomerreces van 2026 worden geïnformeerd.
Vervolg op eerdere vragen
De motie volgde op eerdere schriftelijke vragen over dataveiligheid en dataverwerking binnen de gemeente. Aanleiding was onder meer een enquête onder inwoners die via Google Forms werd uitgevoerd. De beantwoording van die vragen liet volgens de partij zien dat het digitale veiligheidsbewustzijn binnen de organisatie versterking verdient.
Aandacht-LV fractievertegenwoordiger Lieke Muller noemt digitale veiligheid geen technisch detail, maar een bestuurlijke verantwoordelijkheid. “Dat deze motie is verworpen, is een politieke keuze. Wij vinden dat een gemeente ook digitaal veilig en weerbaar moet zijn,” aldus Muller.
Geen meerderheid
Tijdens de behandeling in de raad bleek dat alleen SP en GroenLinks-PvdA het voorstel steunden. Andere fracties zagen op dit moment geen noodzaak om een afzonderlijk onderzoek te starten of gaven aan vertrouwen te hebben in de bestaande waarborgen rond informatiebeveiliging en privacy.
Met het verwerpen van de motie komt er voorlopig geen aparte verkenning binnen de gemeente naar een overstap op Europese of open-source software. Daarbij speelt mee dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) al breder onderzoek doet naar digitale afhankelijkheid en mogelijke alternatieven, namens alle 342 Nederlandse gemeenten.
De uitkomsten van dat landelijke traject kunnen ook voor Leidschendam-Voorburg richtinggevend zijn.
Aandacht-LV heeft desondanks aangekondigd het onderwerp digitale veiligheid en soevereiniteit op de lokale politieke agenda te blijven zetten.
Landelijke discussie over digitale soevereiniteit
De discussie in Leidschendam-Voorburg staat niet op zichzelf. In heel Nederland praten overheden vaker over digitale soevereiniteit, oftewel de vraag hoeveel controle zij hebben over hun eigen data en systemen. Dat onderwerp krijgt meer aandacht door geopolitieke spanningen en zorgen over opslag van gegevens bij Amerikaanse bedrijven.
Veel gemeenten werken met software van grote leveranciers zoals Microsoft en Google. Dat is praktisch en efficiënt, maar zorgt ook voor afhankelijkheid. Overstappen is lastig, omdat systemen met elkaar verbonden zijn en medewerkers ermee leren werken. Dat wordt ook wel ‘vendor lock-in’ genoemd.
Tegelijkertijd kijken sommige overheden naar Europese of open-source alternatieven. Die kunnen meer grip geven op data en minder afhankelijkheid van één leverancier. Maar zo’n overstap kost tijd en geld. Ook moet de dienstverlening aan inwoners gewoon doorgaan.
Bron: Redactie Midvliet
Foto: stockfoto Freepik ter illustratie