Er is een nieuwe Rode Lijst Libellen verschenen die zegt dat het slecht gaat met veel Libellensoorten.

De Rode Lijst voor libellen in Nederland is een officiële publicatie van de Rijksoverheid, gebaseerd op onderzoek van de Vlinderstichting en EIS-Nederland.

Wat betekent deze lijst?
Volgens de Vlinderstichting is de nieuwe lijst een rede tot bezorgdheid omdat niet alleen de biodiversiteit achteruit gaat, maar het ook iets zegt over andere dieren. Alles hangt met elkaar samen.
Er zijn ook positieve veranderingen, bepaalde soorten zijn teruggekeerd of algemener geworden, maar helaas zijn er ook veel negatieve ontwikkelingen te melden. Daarbij gaan niet alleen de zeldzame soorten achteruit, maar sinds kort ook populaties van de algemene, wijdverbreide soorten, landelijk massaal achteruit, zeker in vergelijking met 10 jaar geleden.

Dat is een zorgwekkend signaal, want het betekent dat het slecht gesteld is met ons oppervlaktewater. Door menselijk handelen komen er stoffen in het milieu terecht die voor de ene soort organisme het moeilijk maakt en voor de ander gelegenheid biedt om te veel te groeien. Bepaalde organismen zijn vergelijkbaar met de rol van de kanarie in een kolenmijn. De situatie van de libellen kan een alarmerend beeld geven, een noodklok dat luidt.

Dat juist (ook) de gewone soorten achteruitgaan, geeft aan dat op grote schaal de kwaliteit van ons oppervlaktewater te wensen overlaat.

Dit kan niet los worden gezien van pesticiden en andere schadelijke stoffen in het water. Ook ziet de Vlinderstichting de hoeveelheid waterplanten in gewone slootjes afnemen en speelt klimaatverandering een aanzienlijke rol. Als ons oppervlaktewater voor deze gewone soorten te vies wordt, is het als zwemwater ook niet meer gezond. Om nog maar niet te spreken van de gevolgen voor de zuivering van het drinkwater.

Hoe zit het in Leidschendam-Voorburg?
Helaas worden in onze omgeving libellen niet door professionele natuurbeheerders geteld. Hiervoor zou men afhankelijk moeten zijn van vrijwilligers om ze lokaal te tellen en volgens boswachter Mark Kras van Leidschendammerhout is er nog niemand die dit doet. Wel is er bijvoorbeeld informatie van de Dagvlinder, daar ziet men ook dat deze gewone soort insect achteruitgaat.

Wat kunnen we doen?
Al is de precieze oorzaak van de achteruitgang van gewone soorten nog niet bekend, is het wel belangrijk iets te doen. Wat wel bekend is, is dat libellen iets zeggen over de waterkwaliteit in onze leefomgeving: hoe beter de waterkwaliteit, hoe meer libellen. Nu ook de gewone libellensoorten zo hard achteruit gaan, weten we dat we de kwaliteit van het water hoger op de agenda moeten zetten, aldus de Vlinderstichting.
Dat geldt voor beleidsmakers, beheerders van natuurgebieden, stedelijk gebied en boerenland, maar die zijn niet de enige die wat kunnen doen.

Iedereen kan zich inzetten voor een schone leefomgeving. Bijvoorbeeld door het kopen van meer biologische groenten, omdat er dan minder pesticiden gebruikt worden. Of door het gebruik van ecologisch verantwoorde schoonmaakmiddelen, koemest in plaats van kunstmest en ga zo maar door.

Je kunt libellen ook concreet een steuntje in de rug geven door een vijver in je tuin te hebben zonder (goud)vissen en met een gevarieerde oevervegetatie en veel waterplanten. Zo creëer je een klein leefgebiedje waar libellen zich kunnen voortplanten. Daarmee red je niet direct alle libellen, maar alles draagt z'n steentje bij. Over stenen gesproken, die zijn ook heel handig om weg te halen uit de tuin. Zo kan je ook zonder vijver de Libellen helpen.

Voor overige informatie: Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier, 'Wat kan je zelf doen voor schoon en gezond water', www.hhnk.nl en www.vlinderstichting.nl

Door: Sietske Roozemond
Bron: de Vlinderstichting
Foto: Henk Bosma