De coronacrisis hakt er ook flink in de mate waarin het openbaar vervoer in de Haagse regio rendabel valt te exploiteren. Er is veel meer subsidie van de rijksoverheid nodig om de dienstverlening op peil te kunnen houden.

De huidige dienstregelingen zijn niet alleen qua bezetting, maar ook wat financiering betreft afgestemd op een veelvoud van het aantal reizigers dat nu gebruik maakt van het openbaar vervoer. Door de terugloop in de reizigersaantallen kampen OV-maatschappijen met structurele tekorten. Die kunnen ze niet blijven dragen.

Marc Rosier, portefeuillehouder OV-ontwikkeling van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag is er duidelijk over: “Als het Rijk het OV niet voor langere tijd financieel stevig tegemoet komt, zijn pijnlijke ingrepen in het openbaar vervoer onontkoombaar. Het OV vervult een vitale rol in de samenleving, tijdens de crisis en zeker daarna. Koste wat het kost moeten we voorkomen dat deze vitale rol - Nederland in beweging houden is de opdracht van het Rijk - onder druk komt te staan, daarvoor is extra Rijkssteun bittere noodzaak. De wethouders in de metropoolregio roepen het kabinet daar dan ook nadrukkelijk toe op.”

Impact onvermijdelijk én onbegrijpelijk
Vanwege corona en de maatregelen om het virus te beteugelen zijn het aantal reizigers en daarmee de inkomsten van de vervoerders drastisch teruggelopen. Dit leidt tot forse verliezen bij de vervoersbedrijven in onze regio. Dat kan de komende jaren volgens het slechtste scenario oplopen tot bijna 1,2 miljard euro. “We hebben, als het Rijk haar verantwoordelijkheid nu niet neemt, geen keuze en zullen maatregelen moeten nemen die ook de reiziger hard raken. Bus, tram of metro gaan dan minder vaak rijden, er komt minder toezicht in de tram of metro. Zelfs een duurder kaartje kunnen we dan niet uitsluiten: het tekort is te groot om zonder stevige pijn op te lossen. Onbegrijpelijke maatregelen gezien onze bereikbaarheidsopgave.”

De Metropoolregio Den Haag-Rotterdam omvat maar liefst 23 gemeenten. “Voor het uitbreken van de pandemie kozen steeds meer reizigers voor het OV en kreeg het OV hoge rapportcijfers van die reizigers,” aldus Rosier, die een nakende terugloop van de dienstverlening met lede ogen tegemoet ziet.

Loyaliteit
Daarnaast is de portefeuillehouder OV-ontwikkeling van mening dat de OV-maatschappijen en hun medewerkers loyaliteit terug mogen verwachten van de overheid. “Tijdens de pandemie hebben de vele medewerkers van de OV-bedrijven op het verzoek van het Rijk, dat de sector als ‘vitaal’ bestempelde, Nederland tijdens de lockdown en avondklok in beweging gehouden. Dat waarderen we zeer", aldus Rosier. “Omdat de onzekerheid over verdere financiële ondersteuning van het Rijk blijft voortduren, ziet de MRDH zich nu genoodzaakt om samen met de vervoerders in de regio zich voor te bereiden op zwaar weer.”

Bezuinigingen onontkoombaar
“Wanneer het Rijk de financiële hulp aan de OV-sector van de afgelopen maanden niet voor een langere periode doorzet, zullen aanvullende en ingrijpende bezuinigen noodzakelijk zijn. Bezuinigingen die nóg verder gaan dan de voorstellen die we nu met de drieëntwintig gemeenten bespreken. Juist in de tijd dat onze wereld zich eindelijk weer heropent, is verder ingrijpen dan onvermijdelijk, hoe onbegrijpelijk en onwenselijk dat ook is", vervolgt Rosier.

"Het herstel van de sector - die een grote bijdrage levert aan een Nederland in beweging, aan duurzame mobiliteit, aan leefkwaliteit, aan inclusiviteit en aan economische groei - zal in de knop gebroken worden. Wat je nu afbreekt moet je later opbouwen. Dit leidt tot een trager herstel van het OV-gebruik en veel hogere publieke kosten op de middellange termijn. Een totaal absurd, maar reëel scenario.”

Investeren voor gezonde toekomst regio
Rosier pleit ervoor dat bestuurders verder kijken dan enkel de inkrimpende dienstregeling: “Het OV is hét vervoer van de toekomst voor onze snelgroeiende regio. De komende jaren verwelkomt onze regio 400.000 nieuwe inwoners, staan we voor duurzame mobiliteit in leefbare binnensteden voor iedereen, voor alle doelgroepen. Die ambitie houden we goed voor ogen en daarom roepen we het Rijk op: neem ook verantwoordelijkheid. Wij pakken ons deel, vervoerders pakken hun deel, maar we kunnen het simpelweg niet samen oplossen.”

Besluitvorming
Over drie weken besluit de bestuurscommissie vervoersautoriteit - de drieëntwintig wethouders Mobiliteit van de gemeenten in de metropoolregio Rotterdam Den Haag - over het Transitieprogramma. Daarin worden alle mogelijke maatregelen benoemd. Zowel maatregelen die op korte termijn, acuut genomen moeten worden als maatregelen die mogelijk later onvermijdelijk zijn. Uitvoering van deze maatregelen is afhankelijk van de financiële situatie, van reizigersherstel en Rijkssteun, en kan per vervoerder verschillen.